
Bồn lên men là một cuộc cạnh tranh của ba nhóm thợ tí hon: nấm men, vi khuẩn lactic và vi khuẩn acetic. Chọn cách lên men, nhiệt độ, độ sạch và kéo thời gian để xem nhóm nào thắng, pH xuống ra sao, và lúc nào nên dừng.
Số tế bào trên mỗi gam, thang log: mỗi vạch là gấp 10 lần. Vạch đứng là giờ đang xem. Mô hình minh hoạ, không phải số đếm của một bồn thật.
Đường trong lớp nhầy được giải phóng dần, nấm men biến thành cồn, vi khuẩn lactic biến thành acid lactic; khi có oxy, vi khuẩn acetic biến cồn thành acid acetic. Chỉ số tương đối, 1 là lượng đường lúc đầu.
Ba nhóm thợ
Ví dụ: Pichia, Candida, Saccharomyces…
Ví dụ: Leuconostoc, Lactiplantibacillus, Weissella…
Ví dụ: Acetobacter, Gluconobacter
Lớp nhầy là lớp trong suốt, trơn, bám quanh vỏ trấu, nằm giữa thịt quả và hạt. Phần lớn là nước. Phần khô gồm đường tự do (glucose, fructose, sucrose), pectin và các chất xơ khác, một ít acid hữu cơ, acid amin và khoáng.
Pectin mới là thứ làm lớp nhầy nhớt. Khi tách phần không tan trong cồn của lớp nhầy, các nhà nghiên cứu thấy khoảng 30 % là chất pectin, 8 % cellulose và 18 % polysaccharide trung tính khác. Lên men giúp cắt pectin để lớp nhầy bong ra khi rửa; đường thì nuôi vi sinh.
Natural giữ nguyên trái nên vi sinh có cả thịt quả lẫn lớp nhầy để ăn. Honey giữ một phần lớp nhầy khi phơi. Washed lên men rồi rửa sạch lớp nhầy. Xem Cấu tạo trái.
Vi sinh không tự sinh ra trong bồn. Chúng theo trái và theo mọi thứ chạm vào trái. Mỗi vườn, mỗi xưởng có một hệ vi sinh riêng, nên cùng giống cà phê mà hương mỗi nơi một khác.
Vi sinh sống sẵn trên vỏ và cuống trái. Trái dập, trái chín quá mang nhiều hơn.
Trái rụng, bao đặt xuống đất, bánh xe, chân người mang đất vào xưởng.
Nước xát, nước ngâm, nước rửa. Nước bẩn đổ vào bồn là đổ thêm vi sinh tạp.
Bụi, bào tử bay trong xưởng, nhất là gần đống vỏ ủ.
Bồn, máy xát, bao, rổ chưa rửa sạch giữ lại vi sinh của mẻ trước.
Tay, áo, ủng của người hái và người làm bồn.
MeDili đọc lại
Vi sinh có sẵn trên vỏ trái, trong đất, nước, không khí và trên tay người hái. Trái hái về để trong bao qua đêm đã bắt đầu lên men, dù chưa vào bồn. Vì vậy sơ chế trong ngày quan trọng không kém công thức bồn.
Khi đường đã cạn, bồn không tạo thêm vị ngọt mà chỉ thêm acid. Bồn mở cho vi khuẩn acetic thời gian biến cồn thành giấm; bồn bẩn để vi sinh tạp sinh acid butyric, propionic, dấu hiệu của lên men quá.
pH cho biết bồn chua tới đâu, không cho biết chua bằng acid gì. Cùng pH 4,0, bồn nhiều acid lactic cho vị tròn, bồn nhiều acid acetic cho mùi giấm. Đo pH phải đi cùng ngửi và nếm.
Vi khuẩn lactic dị hình tạo cả acid lactic, acid acetic, CO₂ và cồn, nên bồn kín vẫn có ít acid acetic. Lượng lớn thường đến từ vi khuẩn acetic khi có oxy.
Chúng ăn đường và tạo acid. Cái chúng góp là độ chua dễ chịu và cảm giác tròn miệng; vị ngọt trong ly đến từ đường còn trong nhân và từ rang.
Vi khuẩn acetic cần oxy để biến cồn thành giấm. Bồn ngâm nước hoặc bồn kín hạn chế chúng; mở nắp, đảo nhiều, phơi dày và ẩm thì chúng mạnh lên.
Chép phiếu, in ra dán cạnh bồn. Đo cùng lúc pH, Brix, nhiệt độ và ghi mùi; dừng theo pH và mùi, đồng hồ chỉ để dự kiến.
Nguồn tổng hợp. Đường cong là mô hình minh hoạ: ba nhóm vi sinh lớn theo nhiệt độ, đường và pH; vi khuẩn acetic cần cồn và oxy; đường trong lớp nhầy được giải phóng dần. MeDili chỉnh mô hình để bồn ngâm nước ở 22 °C chạm pH 4,3 sau khoảng 30 giờ và xuống gần 4,0 sau 72 giờ, cùng hướng với số đo ngoài thực tế. Mỗi bồn thật khác nhau, nên luôn đo.

Phân phối: Công ty TNHH DSunfood, 143 Phạm Văn Hai, Phường Tân Sơn Nhất, Quận Tân Bình, TP.HCM.
Farm và xưởng rang: Thôn 11, Xã Di Linh, Lâm Đồng.