
Thời gian pha không chỉ quyết định ly đậm hay nhạt. Nó quyết định chất nào vào ly: axit và CGA ra trước, đường và hợp chất Maillard ra giữa, chất đắng ra sau cùng. Chọn cách pha, chỉnh cỡ xay, nhiệt độ và thời gian để xem từng nhóm chất rời hạt.
Trục ngang là tỷ lệ chiết xuất (EY): phần trăm khối lượng bột đã tan vào ly. Trục dọc là phần trăm của từng nhóm chất đã rời hạt. Vạch đậm là ly bạn đang pha. Rê chuột hoặc chạm vào biểu đồ để đọc số.
Dịch sát bức hình "Chemistry Review" (Ôn lại hoá học). Chỗ nào cần hiểu khác, MeDili ghi ở phần "Đọc lại" ngay sau.
Ôn lại hoá học
Polyphenol ra trước. Chất đắng ra sau cùng. Cùng một mẻ bột cho ra những ly khác nhau, tuỳ lúc bạn dừng.
Axit chlorogenic (CGA) và các axit sáng ra trước. Phần lớn đã ra hết khi tỷ lệ chiết xuất đạt 14 %.
Đường và hợp chất Maillard ra ở giữa (14–20 %). Hình gọi đây là cửa sổ "lý tưởng" của SCA.
Phenolic đắng ra sau cùng (sau 22 %). Chiết quá chỉ thêm đắng, không thêm polyphenol.
Biểu đồ: từ một mẻ bột, chất nào ra trước
Ba ly: cùng liều, cùng nước, khác thời gian
Muốn có polyphenol mà không đắng? Dừng ở khoảng 4 phút. Kéo dài chỉ thêm chất đắng, không thêm chất chống oxy hoá.
MeDili đọc lại
Bức hình đúng ở ý chính: chất tan ra theo thứ tự, và kéo dài chủ yếu thêm đắng. Vài chi tiết cần chỉnh lại theo nghiên cứu.
Hình nói · Điểm 2 và ly 4 phút
Chuẩn vàng (Golden Cup) cho ly lọc là tỷ lệ chiết xuất 18–22 % và độ đậm 1,15–1,35 %, tức 11,5–13,5 g chất tan mỗi lít. Ở 14–18 %, ly vẫn còn thiếu chiết. Vùng 14–20 % trong hình chỉ nên hiểu là chặng mà đường và Maillard ra nhiều.
Hình nói · Đường caffeine nét đứt
Caffeine tan rất tốt. Trong cold brew, caffeine và CGA cùng đạt cân bằng sau 6–7 giờ. Với loại cà phê trong một nghiên cứu, hầu hết cách pha cho khoảng 10 mg caffeine mỗi gram bột, ép Pháp thấp hơn, khoảng 7 mg. Muốn ít caffeine thì dùng ít bột hơn hoặc chọn Arabica: Robusta có caffeine khoảng gấp đôi.
Hình nói · Điểm 2: đường ra ở giữa
Đường, axit hữu cơ và caffeine tan rất nhanh ngay từ đầu, hơn 90 %. Phần cần thêm thời gian thường được giải thích là các chất lớn hơn sinh ra khi rang, góp phần vào màu, thân và độ tròn vị. Ly dừng sớm vì thế thường chua lấn ngọt.
Hình nói · Điểm 3: phenolic đắng
Các nhà nghiên cứu ước tính chỉ khoảng 15 % vị đắng đến từ caffeine. Phần lớn đến từ lacton của axit chlorogenic, chiếm ưu thế ở rang sáng đến vừa, và phenylindane, sản phẩm phân huỷ của chúng, nhiều hơn ở rang đậm và espresso. Nhân xanh không có hai nhóm này. Mức rang đặt ra lượng chất đắng có sẵn, thời gian pha quyết định lấy ra bao nhiêu.
Hình nói · Dòng cuối của hình
4 phút là mốc của ngâm toàn phần với 15 g bột, 250 ml nước, xay thô, nước khoảng 93 °C. Xay mịn hơn hay nước nóng hơn, đường cong dời sang trái và 4 phút đã thành chiết quá. Phin thường 5–8 phút tính cả lúc ủ, pour-over 2:30–4:00, espresso 25–30 giây, cold brew 12–24 giờ.
Hình nói · Polyphenol và chống oxy hoá
Rang càng đậm, CGA càng bị phân huỷ: nhân xanh có thể chứa 5-CQA cao gấp đôi cà phê rang. Trong cold brew, rang vừa cho nhiều 3-CGA hơn rang đậm, còn cỡ xay không tạo khác biệt đáng kể. Dịch chiết Robusta có CGA, caffeine và hoạt tính chống oxy hoá cao nhất trong các mẫu được so. Muốn nhiều CGA, chọn rang sáng đến vừa trước, rồi mới tới chuyện dừng đúng lúc.
Mỗi lần chỉ vặn một núm, rồi nếm lại. Cỡ xay thường là núm mạnh nhất.
| Núm vặn | Tăng lên thì | Ly chua, nhạt, hậu ngắn | Ly đắng, khô, gắt |
|---|---|---|---|
| Cỡ xay mịn hơn | Diện tích tiếp xúc lớn hơn, chất tan ra nhanh hơn. Phin, pour-over, espresso còn chảy chậm lại. | Xay mịn hơn một nấc | Xay thô hơn một nấc |
| Nhiệt độ nước | Tan nhanh hơn, nhóm đắng ra sớm hơn. | Nâng lên 94–96 °C | Hạ xuống 88–91 °C |
| Thời gian tiếp xúc | EY tăng. Qua mốc cân bằng, phần thêm vào chủ yếu là chất đắng. | Kéo dài | Rút ngắn |
| Lượng nước, tỷ lệ | Ly loãng hơn, EY tăng nhẹ. | Giữ tỷ lệ, chỉnh cỡ xay trước | Giữ tỷ lệ, chỉnh cỡ xay trước |
| Khuấy, xoáy, rót mạnh | Nước chạm bột đều và nhanh hơn. | Khuấy nhẹ lúc ủ | Bớt khuấy, rót nhẹ tay |
| Mức rang đậm hơn | Hạt xốp, dễ tan, nhiều chất đắng sinh ra khi rang hơn. | Chọn rang đậm hơn hoặc nước nóng hơn | Chọn rang sáng hơn hoặc nước nguội hơn |
Bấm một hàng để nạp công thức vào Hình 1. EY và TDS là số của mô hình, dùng làm mốc khởi đầu rồi nếm để chốt.
| Cách pha | Cà phê | Bột : nước | Cỡ xay | Nước | Thời gian | Mô hình |
|---|
Có khúc xạ kế thì nhập số đo. EY = TDS × khối lượng ly ÷ lượng bột.
Ngưỡng TDS 1,15–1,35 % chỉ dành cho ly lọc. Với espresso, phin và cold brew, hãy dựa vào EY rồi nếm.
Chép phiếu để ghi lại lần pha và lần chỉnh sau.
Nguồn tổng hợp. Đường cong trong Hình 1–3 là mô hình minh hoạ, dựng theo một hình minh hoạ phổ biến và chỉnh lại theo tài liệu tổng hợp. Không phải số đo của MeDili. Giả định chính: trần chiết xuất 28 % ở nước nóng, 21 % ở nước lạnh; công thức chuẩn của từng cách pha cho EY 19–20 %.

Phân phối: Công ty TNHH DSunfood, 143 Phạm Văn Hai, Phường Tân Sơn Nhất, Quận Tân Bình, TP.HCM.
Farm và xưởng rang: Thôn 11, Xã Di Linh, Lâm Đồng.