MeDili Café
Menu
Chọn mua
MeDili Café Di LinhMeDili Café Di Linh
Mê vị Di LinhKiến thức cà phêZalo 0966770788

Cỗ máy Trái chín

Một trái Robusta ở Di Linh cần khoảng 9–11 tháng từ lúc hoa nở đến lúc chín. Kéo thanh ngày để xem trái lớn, hạt làm đầy, vỏ đổi màu và độ Brix tăng; rồi thử hái tuốt một lần hay hái chọn nhiều lượt để xem mẻ trái về xưởng khác nhau thế nào.

Hình 1

Hình 2: bên trong trái theo ngày

Kéo thanh ngày ở Hình 1, mặt cắt đổi theo. Mốc thời gian lấy theo tài liệu tổng hợp cho Arabica; với Robusta, MeDili quy đổi theo cùng tỷ lệ vì tài liệu chưa tách mốc riêng.

Hình 3: hái tuốt một lần hay hái chọn nhiều lượt

400 trái trên một nhóm cây. Hoa nở theo số đợt chị chọn, mỗi trái chín sớm muộn khác nhau vài tuần. Vùng màu cho biết trái trên cây đang ở độ chín nào theo ngày; vạch đứt là các lượt hái. Đây là mô hình minh hoạ, không phải số đo của vườn.

Mẻ trái về xưởng · cột phải là tỷ lệ trái chín

Hái chọn: mỗi lượt lấy trái chín, chín quá và khô, lẫn một ít trái ương; lượt cuối vét hết trái còn lại. Hái tuốt: lấy hết trái trên cành trong một ngày.

Đường đi từ lá vào hạt

Vị ngọt của ly cà phê bắt đầu từ chiếc lá, nhưng đường vào nhân và vào thịt quả theo hai lối, ở hai thời điểm khác nhau.

1 · LáQuang hợp

Nắng, CO₂ và nước thành đường. Lá khỏe, cây không mang quá nhiều trái so với lá thì hạt mới đủ nguồn nuôi.

2 · Mạch libeSucrose lên đường

Đường đi khắp cây dưới dạng sucrose, tới hoa, trái và hạt đang lớn.

3 · NhânLàm đầy hạt

Ở Arabica, khoảng ngày 130–190 sau hoa, nội nhũ tích sucrose và đạm dự trữ. Lúc thu hoạch, sucrose trong nhân trung bình 9,4 % chất khô ở Arabica, 6 % ở Robusta.

4 · Thịt quảNgọt lên cuối mùa

Khoảng hai tháng cuối, thịt quả tích đường nhanh, vỏ đổi màu. Đây là đường mà khúc xạ kế đo được.

5 · Lò rangĐường thành hương

Sucrose trong nhân bị phân huỷ gần hết khi rang vừa, tạo caramel và tham gia phản ứng Maillard. Xem Cỗ máy Tiền chất hương.

MeDili đọc lại

Sáu điều về trái chín.

Brix là của thịt quả, không phải của nhân

Khúc xạ kế đo đường và chất tan trong dịch thịt quả. Nhân nhận sucrose từ cây qua mạch dẫn ở giai đoạn làm đầy hạt, khoảng 130–190 ngày sau hoa ở Arabica. Thịt quả thì ngọt lên nhanh trong khoảng hai tháng cuối. Hai việc diễn ra ở hai phần khác nhau của trái, nên Brix cao cho biết trái đã chín, không đo được đường trong nhân.

Vùng cao chín chậm hơn, không phải cứ cao là nhiều đường

Lên cao 100 m, trời mát hơn khoảng 0,6 °C, trái chín chậm lại và có thêm thời gian làm đầy hạt. Nghiên cứu trên 16 lô Arabica ở đảo Réunion thấy nhiệt độ lúc hạt phát triển quyết định acid chlorogenic và acid béo; glucose tăng theo độ cao, nhưng tổng đường hoà tan không đổi theo khí hậu. Vị ngọt trong ly còn do độ chín, sơ chế và rang.

Robusta chín chậm hơn Arabica

Arabica cần khoảng 6–8 tháng từ lúc hoa nở đến trái chín, Robusta cần 9–11 tháng. Vì vậy ở Di Linh, hoa nở tháng 3 thì đến tháng 11 mới vào mùa hái.

Màu đỏ là dấu hiệu, chưa phải thước đo

Khi chín, diệp lục trong vỏ giảm và sắc tố đỏ anthocyanin tăng. Nhưng có giống chín màu vàng, và trái đỏ sẫm có thể đã chín quá. Nhìn màu, bóp thử độ mềm và đo Brix cùng lúc mới chắc.

Hái tuốt lẫn trái xanh là mất hai lần

Trái xanh chưa làm đầy hạt nên nhẹ cân và kéo vị ngái, chát vào cả mẻ. Tuốt mạnh còn làm gãy cành mang trái và rụng lá, vụ sau ít trái hơn. Hái chọn tốn công hơn nhưng mẻ đồng đều, lên men và phơi dễ kiểm soát.

Chín quá cũng là lỗi

Trái để quá lâu trên cây, hoặc hái về để qua đêm mới xát, đã bắt đầu lên men trong vỏ. Mẻ có nhiều trái như vậy dễ mang mùi chua giấm, mùi rượu.

Đo Brix ngoài vườn

Brix là công cụ chọn ngày hái, không phải điểm chất lượng. Đo đều mỗi lượt, ghi sổ, sau vài vụ farm sẽ có ngưỡng của riêng mình.

  1. 1

    Chọn mẫu

    Mỗi lô chọn 10 cây đại diện, mỗi cây lấy 10 trái ở giữa tán, đủ các phía của cây.

    Dụng cụ, số lượng100 trái mỗi lô

    Lưu ýKhông chỉ hái trái đẹp nhất.

  2. 2

    Lấy dịch

    Bóp vài trái lấy dịch thịt quả, nhỏ 2–3 giọt phủ kín lăng kính khúc xạ kế.

    Dụng cụ, số lượngKhúc xạ kế 0–32 °Brix

    Lưu ýDịch không lẫn vỏ, không bọt.

  3. 3

    Đọc và lau

    Đọc °Brix, rửa lăng kính bằng nước sạch, thấm khô rồi mới đo mẫu kế.

    Dụng cụ, số lượng5 lần đọc mỗi cây

    Lưu ýHiệu chuẩn bằng nước cất về 0 trước mỗi buổi.

  4. 4

    Ghi sổ

    Ghi ngày, lô, màu trái, °Brix và tính trung bình từng lô.

    Dụng cụ, số lượngSổ Brix theo lô

    Lưu ýGhi cả trái xanh và chín quá để so.

  5. 5

    So với ly

    Sau một hai vụ, so Brix lúc hái với điểm cupping của từng mẻ để biết vườn mình ngon nhất ở khoảng Brix nào.

    Dụng cụ, số lượngDữ liệu riêng của farm

    Lưu ýMỗi giống, mỗi lô có ngưỡng riêng.

Ở farm MeDili

Đang làm

  • Tưới đều cả lô để hoa nở một lần, vụ sau chín tập trung hơn (Vườn 12 tháng).
  • Chia mùa hái làm 3 lượt, từ tháng 11 đến đầu tháng 1; trái xanh tối đa 5 % mỗi mẻ (Cấu tạo trái).

Nên làm thêm

  • Đo Brix 100 trái mỗi lô trước mỗi lượt hái, ghi cùng ngày nở hoa của lô.
  • Trái hái về xát hoặc đưa lên giàn trong ngày, không để qua đêm.
  • Tuyển nổi trước khi sơ chế, tách riêng trái nổi để không kéo hương lỗi vào mẻ tốt.

Nguồn tổng hợp. Mốc giai đoạn theo tài liệu tổng hợp; thời gian chín đổi theo nhiệt độ bằng một mô hình đơn giản: lên cao 100 m mát hơn 0,6 °C, trái cần thêm thời gian tương ứng. Đường cong Brix, độ chín lệch giữa các trái và cách hái là minh hoạ, dùng để hiểu và làm mốc khởi đầu, không thay cho số đo của vườn.

MeDili Café Di Linh
Mê vị Di Linh

Phân phối: Công ty TNHH DSunfood, 143 Phạm Văn Hai, Phường Tân Sơn Nhất, Quận Tân Bình, TP.HCM.
Farm và xưởng rang: Thôn 11, Xã Di Linh, Lâm Đồng.

Zalo MeDili0966 770 788
Nhắn Zalo
Email: cafe@medili.vn