
Một trái cà phê chín có năm lớp bọc quanh hạt nhân, thêm phần cuống nối trái với cành. Bấm từng phần trên hình để xem nó là gì và được tách ra ở bước nào. Đổi cách sơ chế ở Hình 2 để xem 100 kg trái chín còn lại bao nhiêu.
Vỏ quả, thịt quả, lớp nhớt, vỏ thóc và vỏ lụa là năm lớp bọc quanh hạt nhân. Cùng với cuống quả, đó là bảy phần đánh số trên Hình 1.
Trái cà phê mọc thành chùm sát đốt cành, mỗi trái bám bằng một cuống rất ngắn. Trên cùng một chùm thường có trái chín, trái ương và trái xanh, nên hái tốt là hái từng trái chín. Tuốt cả chùm thì trái xanh lẫn vào mẻ, ly cà phê sẽ chát và hăng.
Lịch vườn MeDili chia mùa hái làm 3 đợt, từ tháng 11 đến đầu tháng 1, trái xanh tối đa 5 % mỗi mẻ.
Lớp ngoài cùng mỏng và dai, chuyển từ xanh sang vàng rồi đỏ khi chín. Vỏ giữ nước cho thịt quả và chắn côn trùng, nấm mốc. Khi phơi nguyên trái, vỏ khô lại thành lớp sẫm màu, giòn, bao kín hạt bên trong.
Màu vỏ là thước chọn trái đầu tiên. Ở trạm tuyển nổi, trái lép nổi lên mặt nước và được vớt bỏ.
Ngay dưới vỏ là phần thịt ngọt, mọng nước. Vỏ và thịt quả nặng khoảng 4 phần 10 trái tươi. Theo mô hình của MeDili, 95 kg trái sau tuyển còn 57 kg sau khi xát. Máy xát ép trái qua khe hẹp, vỏ và thịt bung ra, hạt còn lớp nhớt trượt qua.
Vỏ và thịt quả sau xát về nhà ủ, thành phân hữu cơ bón lại cho vườn.
Bám quanh vỏ thóc là lớp keo trong, trơn tay, giàu pectin và đường. Nước không rửa trôi được lớp này. Trong bồn lên men, men và vi sinh ăn đường, phân giải pectin, sinh ra axit cùng nhiều hợp chất hương. Giữ lại nhiều hay ít lớp nhớt là chỗ khác nhau giữa Washed, Honey và Natural.
Dòng Premium lên men Honey hoặc Washed để mở hương trái cây. Dòng Classic là Robusta sơ chế Natural.
Mỗi hạt nằm trong một lớp vỏ cứng, mỏng như giấy, màu vàng rơm. Lớp này giữ hạt nguyên vẹn khi phơi và khi nằm kho. Hạt còn nguyên lớp vỏ này gọi là cà phê thóc. Khi xay xát, vỏ thóc vỡ ra và được quạt thổi đi.
Trạm sàng gió trước máy rang hút nốt mảnh vỏ thóc và bụi còn sót sang cyclone.
Sát mặt hạt còn một màng bạc rất mỏng, lẩn cả vào rãnh giữa. Một ít bong ra khi xay xát hay đánh bóng, phần lớn theo hạt vào máy rang. Khi hạt nở ra trong lồng rang, vỏ lụa bong thành những vảy nhẹ.
Quạt của máy rang kéo khói và vỏ lụa sang cyclone, giữ mẻ rang sạch.
Phần lõi là hạt giống, cứng, màu xám vàng khi còn sống. Thường mỗi trái có hai hạt úp mặt phẳng vào nhau, mỗi mặt phẳng có một đường rãnh giữa. Nhân xanh chứa đường, axit, protein và caffeine. Nhiệt khi rang biến chúng thành hàng trăm hợp chất tạo nên hương vị trong tách.
Rang tại xưởng Di Linh, 8 cấp độ từ Cinnamon đến Italian.
Cả ba cách bắt đầu từ cùng một trái chín. Khác nhau ở chỗ lớp nào còn bám quanh hạt khi đem phơi. Nét đứt là phần đã bóc đi.
Vỏ quả, thịt quả và lớp nhớt khô lại quanh hạt, đến khi xay xát mới bóc. Ly thường dày thân, ngọt, có hương trái chín.
Lớp nhớt khô thành màng dính như mật quanh vỏ thóc. Ly thường ngọt, tròn vị.
Khi phơi chỉ còn vỏ thóc bọc hạt. Ly thường sạch vị, sáng, rõ axit.
Ở MeDili, dòng Classic là Robusta sơ chế Natural. Dòng Premium lên men Honey hoặc Washed để mở hương trái cây. Xem từng trạm ở Lên men men bia và Lên men trái cây.
Thường mỗi trái nuôi hai hạt úp mặt phẳng vào nhau, nên hạt cà phê có một mặt phẳng với đường rãnh giữa. Khoảng 5–10 % trái chỉ nuôi một hạt. Hạt ấy lớn lên chiếm cả khoang, tròn đều, gọi là cà phê culi.
Hạt tròn lăn trong lồng rang khác hạt dẹt, nên culi thường được sàng riêng để rang một mẻ. MeDili chọn culi riêng theo từng lô.
Xem Cà phê CuliNguồn tổng hợp.
Cà phê nguồn gốc Di Linh từ Medili Coffee Farm. Liên hệ qua Zalo để tìm hiểu vườn và cà phê.